9 września - Światowy Dzień Świadomości FASD. Każde dziecko zasługuje na zdrowy start

9 września, w Światowy Dzień Świadomości FASD, przypominamy o jednej z najważniejszych zasad profilaktyki: w czasie ciąży najbezpieczniejszym wyborem jest całkowita rezygnacja z alkoholu. Wiedza, wsparcie bliskich i spokojna rozmowa mogą realnie chronić zdrowie dziecka.

FASD, czyli Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych, to określenie grupy zaburzeń i trudności rozwojowych, które mogą wystąpić u dziecka w wyniku kontaktu z alkoholem w okresie prenatalnym. Alkohol przenika przez łożysko i trafia do organizmu rozwijającego się dziecka. Może wpływać na rozwój mózgu, układu nerwowego, serca, narządów wewnętrznych oraz na ogólne funkcjonowanie dziecka po urodzeniu.

Skutki FASD mogą być widoczne od pierwszych dni życia, ale często ujawniają się dopiero później: w trudnościach z uczeniem się, koncentracją, pamięcią, regulacją emocji, zachowaniem, relacjami społecznymi i codziennym funkcjonowaniem. Dlatego tak ważne jest, aby o profilaktyce FASD mówić nie tylko w gabinecie lekarskim, lecz także w rodzinie, szkole, instytucjach lokalnych i przestrzeni publicznej.

Warto podkreślić jasno: nie ustalono bezpiecznej dawki alkoholu w ciąży. Nie ma również bezpiecznego rodzaju alkoholu ani bezpiecznego momentu ciąży, w którym picie alkoholu byłoby wolne od ryzyka. Piwo, wino, drinki, nalewki i inne napoje alkoholowe mogą stanowić zagrożenie dla rozwijającego się dziecka. Najbezpieczniejszym wyborem jest abstynencja przez cały okres ciąży oraz w czasie karmienia piersią.

Świadomość FASD jest ważna nie tylko dla kobiet w ciąży. To temat, który dotyczy całych rodzin i społeczności lokalnych. Bardzo duże znaczenie ma postawa partnera, bliskich, znajomych i otoczenia. Kobieta w ciąży nie powinna być namawiana do picia alkoholu - także symbolicznie. Nie powinna też słyszeć, że "jeden łyk nie zaszkodzi", "kiedyś kobiety piły i nic się nie działo" albo "lampka wina jest dobra na stres". Takie komunikaty mogą osłabiać decyzję o abstynencji i utrwalać szkodliwe mity.

Wsparcie nie musi być skomplikowane. Czasem wystarczą proste gesty i zdania: "Jestem z Tobą", "Nie musisz się tłumaczyć", "Wybierzmy coś bez alkoholu". Wspieranie oznacza również zadbanie o bezpieczne alternatywy, podczas spotkań rodzinnych i towarzyskich, nieproponowanie alkoholu kobiecie w ciąży, reagowanie na namawianie i tworzenie atmosfery, w której abstynencja jest naturalnym, akceptowanym i szanowanym wyborem.

Jeżeli kobieta piła alkohol, zanim dowiedziała się o ciąży, najważniejsze jest, aby nie zostawała z tym sama i nie rezygnowała z dalszej troski o zdrowie swoje i dziecka. Warto jak najszybciej przerwać picie, porozmawiać z lekarzem, położną lub innym specjalistą i korzystać z rzetelnych informacji. Każdy kolejny dzień bez alkoholu ma znaczenie. W profilaktyce FASD nie chodzi o ocenianie, zawstydzanie ani straszenie, ale o przekazanie wiedzy, wsparcie i pomoc w podejmowaniu bezpiecznych decyzji.

Ważne jest także to, aby dzieci z FASD oraz ich rodziny otrzymywały zrozumienie i adekwatną pomoc. Trudności dziecka nie zawsze wynikają ze złej woli, braku starań czy niewłaściwego wychowania. Mogą być konsekwencją zaburzeń neurorozwojowych związanych z prenatalną ekspozycją na alkohol. Dlatego tak istotne są wiedza, uważność, właściwa diagnoza, wsparcie rodziców i współpraca specjalistów.

Samorządy mają ważną rolę w budowaniu lokalnej świadomości FASD. Mogą wspierać działania edukacyjne, udostępniać rzetelne materiały, współpracować ze szkołami, placówkami ochrony zdrowia, pomocą społeczną, organizacjami pozarządowymi i lokalnymi mediami. Profilaktyka FASD jest skuteczniejsza wtedy, gdy nie ogranicza się do jednorazowej akcji, ale staje się stałym elementem edukacji zdrowotnej i społecznej.

Światowy Dzień Świadomości FASD to dobry moment, aby przypomnieć mieszkańcom prosty i ważny przekaz: w ciąży nie ma bezpiecznej dawki alkoholu. Zdrowie dziecka zaczyna się od świadomych decyzji, rzetelnej wiedzy i wspierającego otoczenia.

Co może zrobić każdy z nas?
·         nie proponować alkoholu kobiecie w ciąży ani kobiecie karmiącej piersią,

·         reagować na namawianie do picia i wzmacniać decyzję o abstynencji,

·         wybierać bezalkoholowe alternatywy podczas spotkań rodzinnych i towarzyskich,

·         rozmawiać spokojnie, bez oceniania i zawstydzania,

·         korzystać z rzetelnych informacji oraz zachęcać do kontaktu ze specjalistą, gdy pojawiają się pytania lub obawy.

Nie oceniajmy. Nie namawiajmy. Wspierajmy. Każde dziecko zasługuje na zdrowy start.