Regiony Rewitalizacji Edycja 3.0
Projekt „Organizowanie Społeczności Lokalnej osiedla Kuźnia objętego rewitalizacją” w ramach konkursu dotacyjnego na mini – projekty społeczne „ Regionalne Granty na Rewitalizację”, z Programu Regiony Rewitalizacji 3.0 czyli wzmacnianie zdolności gmin do programowania i wdrażania działań rewitalizacyjnych, współfinansowany ze środków programu Pomoc Techniczna dla Funduszy Europejskich 2021-2027.
Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu
Grupę docelową stanowią mieszkańcy osiedla Kuźnia o szczególnych potrzebach. Organizowanie społeczności, jako wspieranie działań lokalnych, integracja mieszkańców, dawanie przestrzeni do aktywności i edukacji, tworzenie przestrzeni będącej drugim domem, gdzie każdy czuje się mile widziany, jest najlepszą metodą pracy z grupą docelową. Gmina Ostrowiec Świętokrzyski ma duże doświadczenie w pracy ze społecznościami. Narzędziem OSL jest miejsce aktywności lokalnej, Dom Sąsiedzki os.Kuźnia 28, zlokalizowany w środku socjalnego osiedla, gdzie mogą integrować się wszystkie grupy wiekowe – rodziny, seniorzy i dzieci. Jest otwarty na różnorodne, prorodzinne, międzygeneracyjne inicjatywy społeczne, kulturalne i artystyczne. Dom Sąsiedzki pełni bardzo ważną rolę – angażuje społeczność lokalną bezpośrednio w rozwiązywanie problemów, wspierając, ale nie wyręczając mieszkańców w zaspokajaniu potrzeb. Ma charakter obywatelski, odwołuje się do takich wartości jak solidarność społeczna, partycypacja, tożsamość lokalna, tolerancja różnorodności. W lokalnym środowisku jest ogniwem wspierającym proces społecznej zmiany. Podstawowym kapitałem domu sąsiedzkiego są mieszkańcy, zaangażowani i włączeni w proces tworzenia zżytej społeczności. To żmudny i wieloletni proces, jednak zawsze najtrudniejsze jest zmotywowanie do zaangażowania. Spośród mieszkańców, przedstawicieli lokalnych organizacji/instytucji wyłonią się lokalni liderzy. Zaangażowanie ich jest gwarantem identyfikacji z miejscem, mogą sami być gospodarzami lub współgospodarzami (z pracownikami CUS prowadzącymi dom sąsiedzki). Mieszkańcy mogą m.in. uczyć się nawzajem nowych rzeczy, organizować sąsiedzkie warsztaty, spotkania lub po prostu razem spędzać czas.
Cel projektu
Głównym celem jest wspieranie aktywności społecznej i zawodowej oraz integracji społeczności obszaru rewitalizacji Ostrowca Świętokrzyskiego, osiedla Kuźnia. Cel będzie realizowany poprzez działania kierunkowe na rzecz poprawy sytuacji społecznej grup mieszkańców, wzmocnienie integracji społeczności sąsiedzkich i rozwój postaw obywatelskich.
Kluczowym założeniem planowanych działań jest przekonanie, że trwała zmiana społeczna w procesie rewitalizacji nie zachodzi poprzez same remonty, ale poprzez upodmiotowienie mieszkańców i włączenie ich w proces współtworzenia najbliższego otoczenia. Wszystkie zaplanowane zadania mają na celu przejście od roli „odbiorcy pomocy” do roli „gospodarza i twórcy”, budując poczucie sprawstwa i odpowiedzialności za wspólną przestrzeń os Kuźnia.
Naszym celem jest osiągnięcie wymiernych efektów w wymiarze społecznym, przestrzennym i wizerunkowym, przeciwdziałanie izolacji i bierności społecznej, braku sprawstwa oraz degradacji otoczenia zabytkowych budynków socjalnych:
1. Rozwiązanie części problemów społecznych i aktywizacja społeczno-zawodowa, co ma przełożyć się na wzrost kapitału społecznego mieszkańców
2. Rewitalizacja przestrzeni i dbałość o dziedzictwo, co ma przełożyć się na estetykę zaniedbanego otoczenia. Ma powstać mechanizm dbania o wspólne mienie
3. Budowa tożsamości i identyfikacja z miejscem, co ma przełożyć się na poczucie wspólnoty i poczucia się mieszkańców nie jako „lokatorów narzuconej przestrzeni”, tylko jej współtwórców.
4. Integracja międzygeneracyjna, co ma przełożyć się na wspólne projektowanie i pracę łączącą dzieci, rodziny i seniorów, zacieśnienie więzi sąsiedzkich, pomoc sąsiedzką, zmniejszenie konfliktów i bezpieczeństwo
Działania
1.Sąsiedzkie projektowanie i akcja „Nasze Podwórko”:
Cykl spotkań z mieszkańcami, gdzie wspólnie wyznaczymy strefy wypoczynku i rekreacji wokół bloków socjalnych i na terenie Domu Sąsiedzkiego (DS). Następnie przejdziemy do działań wdrożeniowych, wspólnego sprzątania i przygotowania terenu pod nowe rozwiązania. Kupimy materiały (ziemia w workach, sadzonki roślin, nawozy do roślin, obrzeże ogrodowe, farby, drewno na małą architekturę, żwir/ kamienie itp), ale to mieszkańcy, przy wsparciu animatorów OSL fizycznie zaangażują się w upiększanie terenu. To kluczowy moment budowania odpowiedzialności za wspólną przestrzeń.
2.Mobilna infrastruktura Społeczna „Sąsiedzki Salon pod Chmurką”
To nowoczesna przestrzeń integracji, która stanowi naturalne przedłużenie DS i harmonijnie współgra z zabytkową architekturą osiedla. Centralnym punktem tego miejsca jest duży, solidny stół z krzesłami/ławkami, zaprojektowany jako przestrzeń do przełamywania barier i budowania kultury wspólnego spędzania czasu. Strefę spotkań uzupełniają wygodne leżaki sprzyjające odpoczynkowi w mniejszych grupach oraz nastrojowe oświetlenie solarne, palenisko ogrodowe i estetyczne dekoracje. Całość dopełnia tablica ogłoszeń usprawniająca lokalną komunikację.
3.Warsztaty rzemiosła tradycyjnego „Wiklinowy Ogród”
Cykl warsztatów wyplatania z wikliny/wierzby, gdzie mieszkańcy nauczą się tworzyć naturalne płotki osłonowe, domki i kokony dla dzieci. Wykorzystanie wikliny idealnie nawiązuje do architektury, dbając o estetyczną spójność. To forma aktywizacji zawodowej i nauka unikalnego rzemiosła. Powstałe obiekty będą wspólnym dobrem.
4.Uruchomienie sąsiedzkiej wypożyczalni narzędzi
Miejsce w domu sąsiedzkim, w którym mieszkańcy będą nieodpłatnie wypożyczyć sprzęt ogrodniczy (kosiarki, łopaty, sekatory, grabie itp). Rozwiąże to problem braku miejsca do przechowywania sprzętu w małych lokalach i da mieszkańcom realne narzędzie do samodzielnego dbania o otoczenie swoich domów (idea ekonomii współdzielenia).
5.Artystyczny płot sąsiedzki – instalacja „Nasza Tożsamość”
Działanie z artystą z lokalnej społeczności. Po cyklu konsultacji z mieszkańcami powstanie projekt graficzny nawiązujący do ich pomysłów i lokalnej historii. Gotowa grafika zostanie wydrukowana i wyeksponowana na ogrodzeniu DS. To symboliczne zwieńczenie projektu pokazujące, że głos mieszkańców ma realny wpływ na estetykę ich dzielnicy.
Realizatorzy
Projekt jest realizowany wspólnie z partnerami.
Lider partnerstwa - Gmina Ostrowiec Świętokrzyski
Partner fakultatywny - Centrum Usług Społecznych, jednostka organizacyjna gminy.
Realizuje komponent społeczny projektu w oparciu o profesjonalną metodę organizowania społeczności lokalnej, posiada wiedzę i doświadczenie w wykorzystaniu konkretnych narzędzi aktywizacji do inicjowania trwałej zmiany społecznej. Jako podmiot prowadzący Dom Sąsiedzki na rewitalizowanym osiedlu, zapewnia gotową bazę lokalową i organizacyjną dla warsztatów, wypożyczalni narzędzi oraz spotkań z artystą. Ma zdiagnozowaną społeczność lokalną oraz jej potrzeby. Zorganizuje cykl spotkań z mieszkańcami, będzie prowadził konsultacje, tak aby mieszkańcy czuli się zaopiekowani, potrzebni, przydatni, dając im poczucie sprawczości. Będzie współpracował z lokalnym artystą i dbał o wypożyczalnię narzędzi. Zaangażowanie CUS gwarantuje, że po zakończeniu projektu wypracowane relacje i infrastruktura pozostaną pod stałą opieką animatorów, zapewniając ciągłość procesów społecznych.
Partner społeczno-gospodarczy – Spółdzielnia Socjalna Zieleniec
Zapewni techniczne wsparcie niezbędne do zagospodarowania terenów zielonych i stworzenia elementów architektury ogrodowej, będzie organizatorem warsztatów wyplatania z wikliny.
Efekty
Realizacja projektu przyniesie wymierne efekty w wymiarze społecznym, przestrzennym i wizerunkowym, bezpośrednio odpowiadając na problemy izolacji i bierności społecznej, braku sprawstwa oraz degradacji otoczenia zabytkowych budynków socjalnych.
Rezultatem końcowym będzie modelowy proces rewitalizacji społecznej, w którym fizyczna zmiana otoczenia idzie w parze z upodmiotowieniem człowieka. Projekt udowodni, że zmiana społeczna jest możliwa poprzez włączenie mieszkańców w proces tworzenia, a nie tylko konsumpcji usług.
