Paweł Żugaj / otwarcie wystawy
Wernisaż: 17 kwietnia 2026 rok
godz. 18.00
Koncert ŁOTRY: 19:00
Sala wielofunkcyjna w Ostrowieckim Browarze Kultury
Paweł Żugaj „Lawa”
Powrót Pawła Żugaja do Ostrowca Świętokrzyskiego ma temperaturę erupcji. Artysta, który przed laty wyrastał w lokalnym środowisku, wraca do rodzinnego miasta, przynosząc ze sobą żar doświadczeń zdobytych w Krakowie — w świecie animacji i intensywnego eksperymentu wizualnego. Choć przez lata pracował w nowych mediach, wciąż rezonuje jego charakterystyczny, ekspresyjny, nerwowy gest malarski, który stał się punktem odniesienia dla młodszych malarzy.
Trzon wystawy stanowią nowe obrazy, w których Żugaj pozwala malarstwu wrócić do stanu wrzenia. W tych pracach energia przybiera formy zwierzęce. Byk na czerwonym tle jest figurą siły — wyłania się z gęstej masy, jak z magmy. Czerwień, zamiast kolorem, staje się temperaturą, polem wysokiego ciśnienia. Centaury i koń są hybrydami ruchu i emocji. Ich ciała są rozciągnięte, rozedrgane, jakby malarz próbował uchwycić moment, w którym forma dopiero się konstytuuje. To malarstwo, w którym gest jest walką z materią, a materia — zapisem tej walki. Pejzaże z uśpionym i dymiącym wulkanem, pulsująca abstrakcja lawy, byk balansujący między figuracją, a czystą energią, tryptyk z centaurami czy brutalna martwa natura z mięsem bulgoczą intensywnością, która przywodzi na myśl zarówno Soutina i Bacona, jak i popkulturowe imaginarium katastrofy, przeciążenia i nadmiaru. Żugaj maluje świat, który zaczyna kipieć, jakby jego płótna były sejsmografami współczesności.
W starszych portretach twarze wyłaniają się z ciemności jak mgliste powidoki odległych wspomnień. Oczy są zamglone, usta rozmyte, policzki zbudowane z warstw, nie podporządkowujących się anatomii. To malarstwo, które zamiast opisywać - dotyka. W jego obrazach widać, że farba może być jednocześnie krzykiem, mięśniem i śladem, jest gęsta, lepka, bardzo cielesna. Nie udaje przezroczystego medium. To substancja będąca pamięcią gestu, emocji, chwili, w której była jeszcze płynna.
Żugaj prezentuje się również jako twórca animacji i muzyk — członek offowego zespołu Łotry, co słychać i widać w jego obrazach, które nie są statyczne. To raczej zatrzymane klatki, tak jakby ktoś wcisnął pauzę w momencie największego napięcia, a farba była dźwiękiem, który właśnie wybrzmiał. Tę wystawę można „usłyszeć”. Faktura obrazów ma swoją temperaturę. Impasty brzmią jak pękająca skorupa, a czerwień bulgocze jak magma.
Nie dziwi też, że integralną częścią ostrowieckiej prezentacji są dwie animacje oparte na rysunkach artysty. Jedna rozwija motyw byka — przenosi jego energię z płótna w czas, nadając mu puls i wprawiając go w drżenie. Druga – wizualne tło dla utworu „Łotrów” to ruchomy zapis nurtującej autora własnej mitologii oraz ikonograficznych fascynacji. Odnajdujemy tu wszystkie obecne na wystawie motywy – kult natury ucieleśnionej w pierwotnej sile zwierząt, piękno kobiecej anatomii, kroczącego dumnie centaura, a także bliski mentalnie autorowi motyw ostrowieckich hutników.
„Lawa” jawi się tu jako metafora przepływu, napięcia i niekontrolowanej energii - kulturowej, emocjonalnej, medialnej. W tym sensie Żugaj diagnozuje jej obecność w naszej codzienności. W jego malarstwie wszystko zaczyna się od materii — od jej temperatury, ciężaru, od tego, jak zachowuje się w ruchu. Ostrowiec Świętokrzyski pozostaje w tle jak ciche pytanie o genezę tej fascynacji, a lawa, którą maluje, staje się przywoływanym z odmętów pamięci wspomnieniem, narzędziem opisującym własną genealogię.
Artysta wraca do Ostrowca Świętokrzyskiego, by zobaczyć, jak wygląda miejsce, z którego wyszła jego energia i co się stanie, kiedy ta energia wróci. Jego obrazy są jak magma - gęste, cielesne, nie do zatrzymania, a wystawa jest jak moment tuż przed erupcją. To malarstwo zostawia w widzu ślad jak świeża warstwa zastygającej lawy.
......................................................................
Paweł Żugaj, ur. 1979 r. w Ostrowcu Świętokrzyskim, w latach 1998–2005 studiował na Wydziale Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, w pracowniach prof. Sławomira Karpowicza i prof. Andrzeja Bednarczyka, dyplom uzyskał w pracowni prof. A. Bednarczyka w 2005 roku. Zajmuje się malarstwem, animacją i muzyką, mieszka i pracuje w Krakowie.
Wystawy i osiągnięcia:
Stworzył animowany teledysk do własnej piosenki Take a Shot, który zdobył pierwsze miejsce
na festiwalu PL Video Music Awards 2025 w Łodzi w kategorii animacja.
Brał udział w animowaniu filmu Twój Vincent, nominowanego
do Oscara w kategorii najlepszy pełnometrażowy film animowany, który otrzymał również Europejską Nagrodę Filmową dla najlepszego filmu animowanego.
Brał udział w animowaniu filmu Zabij to i wyjedź z tego miasta w reżyserii Mariusza Wilczyńskiego, który zdobył pierwsze w historii Złote Lwy dla filmu animowanego na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni oraz Polską Nagrodę Filmową za najlepszy film w 2021 roku.
Wystawy:
2019 – wystawa malarstwa w klubie Betel, Kraków
2010 – wystawa zbiorowa Triennale malarstwa, BWA Rzeszów
2009 – wystawa zbiorowa malarstwa, Cellar Gallery, Kraków
2008 – „Paweł Żugaj & Tomasz Zugaj” – fotografia, Miejskie Centrum Kultury, Ostrowiec Św.
2008 – Międzynarodowy festiwal sztuki Get Ost, Bazylea, Szwajcaria – wystawa malarstwa i koncert
2007 – wystawa zbiorowa Available Art IV, Freiraum/Quartier 21, Museumsquartier, Wiedeń, Austria
2007 – Twarz i obraz – wystawa indywidualna malarstwa, Galeria Leto, Warszawa
2007 – wystawa zbiorowa Biennale małych form, Galeria Sztuki Wozownia, Toruń
2007 – wystawa zbiorowa Wystawki z Obrazy, MCK, Ostrowiec Św.
2006 – wystawa zbiorowa Porównania 15, BWA Sandomierz
2006 – 16. Ogólnopolski Przegląd Malarstwa Młodych Promocje 2005, Galeria Sztuki, Legnica
2006 – wystawa zbiorowa Available Art III, Galeria Camelot, Kraków
2006 – wystawa zbiorowa Przedwiośnie 29, BWA Kielce
2006 – wystawa zbiorowa Młodym okiem, BWA Ostrowiec Św.
2005 – festiwal sztuki La Braderie de l’art 2005, Roubaix, Francja
2005 – wystawa zbiorowa Porównania 14, BWA Sandomierz
2003 – Międzynarodowy plener w Mirabel, Francja, i poplenerowa wystawa w Kunstlerhaus Ziegielhutte, Darmstadt, Niemcy
2002 – Jubileuszowa wystawa absolwentów Państwowego Ogniska Plastycznego, BWA Ostrowiec Świętokrzyski
Udział w wydarzeniu jest jednoznaczny ze zgodą na publikację wizerunku
