Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
W dniu 18 listopada obchodzony jest Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach, a od 18 do 24 listopada trwa Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach. Obie inicjatywy mają na celu zwrócenie uwagi na jedno z najpoważniejszych współczesnych zagrożeń dla zdrowia publicznego, jakim jest narastająca oporność drobnoustrojów na antybiotyki.
Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach został ustanowiony w 2008 roku przez Komisję Europejską z inicjatywy Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC). Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach to z kolei kampania zainicjowana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Obie inicjatywy przypominają, jak ważne jest odpowiedzialne stosowanie leków przeciwdrobnoustrojowych oraz podejmowanie działań ograniczających rozwój i rozprzestrzenianie się antybiotykooporności.
Dlaczego antybiotykooporność jest tak poważnym problemem? Antybiotyki należą do najważniejszych osiągnięć współczesnej medycyny. Umożliwiają skuteczne leczenie wielu zakażeń bakteryjnych, które w przeszłości stanowiły poważne zagrożenie dla życia i zdrowia. Jednak ich niewłaściwe i nadmierne stosowanie przyczynia się do rozwoju antybiotykooporności, czyli zdolności bakterii do przetrwania pomimo działania leków, które wcześniej były wobec nich skuteczne. W konsekwencji leczenie zakażeń staje się trudniejsze, może trwać dłużej, wymagać stosowania innych leków, a niekiedy prowadzić do poważnych powikłań. Problem ten dotyczy osób w każdym wieku i stanowi wyzwanie zarówno dla pacjentów, jak i całego systemu ochrony zdrowia.
Antybiotyki nie działają na wirusy! Jednym z najczęstszych błędów jest przekonanie, że antybiotyk pomaga w leczeniu każdej infekcji. Tymczasem antybiotyki działają na bakterie, a nie na wirusy. Nie są zatem skuteczne w leczeniu przeziębienia, grypy ani innych zakażeń wirusowych, o ile nie występuje dodatkowe zakażenie bakteryjne wymagające takiego leczenia. Przyjmowanie antybiotyków bez wskazań medycznych nie przyspiesza powrotu do zdrowia, natomiast może powodować działania niepożądane i sprzyjać rozwojowi opornych bakterii.
Jak odpowiedzialnie stosować antybiotyki? Każdy z nas może przyczynić się do ograniczenia antybiotykooporności. Wystarczy przestrzegać kilku podstawowych zasad:
- Przyjmuj antybiotyki wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Nie domagaj się przepisania antybiotyku, jeżeli lekarz nie stwierdzi wskazań do jego zastosowania.
- Przestrzegaj zaleconych dawek, odstępów między nimi oraz czasu leczenia.
- Nie przerywaj ani nie przedłużaj antybiotykoterapii samodzielnie.
- Nie wykorzystuj antybiotyków pozostałych po wcześniejszym leczeniu i nie przekazuj ich innym osobom.
- Pamiętaj o profilaktyce zakażeń, w tym higienie rąk oraz szczepieniach ochronnych zgodnych z zaleceniami.
Przeciwdziałanie antybiotykooporności wymaga współpracy pacjentów, lekarzy, farmaceutów, przedstawicieli weterynarii oraz instytucji odpowiedzialnych za zdrowie publiczne i ochronę środowiska. Działania te wpisują się w koncepcję „Jedno zdrowie” (One Health), podkreślającą wzajemne powiązania między zdrowiem ludzi, zwierząt i środowiska naturalnego.
Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach oraz Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach są okazją do przypomnienia, że skuteczność tych leków nie jest dana raz na zawsze. Odpowiedzialne korzystanie z antybiotyków ma znaczenie nie tylko dla naszego zdrowia, lecz także dla bezpieczeństwa przyszłych pokoleń.
Pamiętajmy: antybiotyki stosowane rozważnie ratują życie. Nadużywane mogą tracić swoją skuteczność.
Więcej informacji, materiałów edukacyjnych i graficznych dotyczących kampanii w 2026 roku można znaleźć na stronie Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków:
https://antybiotyki.edu.pl/edwa/
https://antybiotyki.edu.pl/edwa/materialy-informacyjne/
Źródło: Narodowy Program Ochrony Antybiotyków, materiały informacyjne Europejskiego Dnia Wiedzy o Antybiotykach i Światowego Tygodnia Wiedzy o Antybiotykach.